يافتهء جامعه را متاثر مىسازد و محكوم خود مىنمايد . ولى با اين حال اين روابط هم مانند روابط طبيعى ممكن است مىدانى به آزادى ارادهء جزء متشكل كنندهء جامعه باز كند . هر يك از روابط سه گانهء كلى ( طبيعى ، روانى ، قراردادى ) با نظر به انواع حركت و تحول بر سه قسم عمده تقسيم مىگردند : روابط سه گانه با نظريه حركت و تحول : 1 . حركت رو به پيشرفت و سازندگى مانند حركت رو به توليد مثل در رابطهء جنسى و حركت در رابطهء دفاعى براى تحصيل قدرت و حركت به سوى پيشرفت تمدنى و فرهنگى . 2 . حركت رو به تخريب و انهدام : مانند حركت سرازيرى تمدنها و فرهنگ جوامع . 3 . حركت در مسير نسبتا ثابت : مانند تغييرات جزئى در روابط فرد با فرد و با جامعه . اين اقسام با نظر به جبر و آزادى در حركات و تحولات به شش نوع عمده تقسيم مىگردند : جبر و آزادى در حركات سه گانه 1 . حركت جبرى رو به پيشرفت با دو علت ممكن است حركت به سوى پيشرفت جبرى بوده باشد : يك - طبيعت انسانى با داشتن نيرويى مهم بنام احساس احتياج بيشتر و نيرويى ديگر بنام كنجكاوى و جوشش محسوس براى گستردن ابعاد خود به عالم هستى ، علاقهء خاصى به پيشرفت نشان مىدهد . دو - رقابتهايى كه انسانها در عرصهء زندگى چه در قلمرو جامعهء خويشتن ميان